Бөлүмдөр
Шаршемби, 17-июль
Баткен облусу, Кызыл-Кыя 25.06.2019 12:30

«Тамагына алма тыгылып калды деп койгула»: Окуучу баланы классташтарынын көзүнчө сабап өлтүргөн өспүрүмдөр 8 жылга камалды

Turmush -  2018-жылдын 19-декабрында Кызыл-Кыя шаарында 10-класстын окуучулары 9-класстын окуучуларын талаага алып барып сабап, анын кесепетинен 1 окуучу каза болгон. Аталган иш боюнча Кызыл-Кыя шаардык соту өкүм чыгарды. Бул тууралуу соттон билдиришти.

Айыпталуучулар кимдер?

Исакбек (аты өзгөртүлдү, И.Б.) 2003-жылы Кадамжай районунун Пүлгөн айылында туулган. Кызыл-Кыя шаарындагы М.Гулматов атындагы орто мектебинин 10-классынын окуучусу. Кызыл-Кыя шаарында ата-энеси менен чогуу жашайт. Мурда соттолгон эмес. 2018-жылдын 20-декабрынан бери камакта. Жазык кодексинин (жаңы кодекс) 130-беренеси (киши өлтүрүү) менен айыпталат.

Кадырбек (аты өзгөртүлдү, Ж.К.Т.) 2002-жылы Кызыл-Кыя шаарында туулган. М.Гулматов атындагы орто мектебинин 10-классынын окуучусу. Ата-энеси менен чогуу жашайт. Мурда соттолгон эмес. 2018-жылдын 20-декабрынан бери камакта. Жазык кодексинин 130-беренеси (киши өлтүрүү) менен айыпталат.

Адылбек (аты өзгөртүлдү, А.А.А.) 2002-жылы Кызыл-Кыя шаарынын Караван айылында туулган. М.Гулматов атындагы орто мектебинин 10-классынын окуучусу. Ата-энеси менен чогуу жашайт. Мурда соттолгон эмес. 2018-жылдын 20-декабрынан бери камакта. Жазык кодексинин 130-беренеси (киши өлтүрүү) менен айыпталат.

Окуя кандай болгон?

Исакбек, Кадырбек, Адылбек 2018-жылдын 19-декабрында саат 13:30 чамасында 9-класстын окуучуларын мектептин артында жайгашкан Кан-Көл деген талаага чакырып барышкан. Андан кийин «силер биздин талаптарыбызды аткарбай, укпай калдыңарбы» деген шылтоо менен 9-класстын 22 окуучусун катарга тизип алып, кезектешип урган. 9-класстын окуучуларынын арасында токмок жегендердин бири — 2003-жылы туулган Макенбай (аты өзгөртүлдү, Э.М.Г.) болгон. Ага Исакбек «эгерде урсам арызданбайсыңбы?» деп, муштум менен көкүрөккө 3-4 жолу урган. Андан кийин Адылбек уруп, артынан Кадырбек дагы урган. Ошол учурда Макенбай кулап түшкөн. Кызыл-Кыя шаардык соттук-медициналык экспертизасынын 2018-жылдын 29-декабрындагы корутундусуна ылайык, ал жаракат алып, окуя болгон жерде каза болгон.

Исакбек эмне дейт?

Соттук отурумда айыпталуучу Исакбек ага коюлган айыпты жарым-жартылай мойнуна алды. Ал 2018-жылдын 19-декабрында окуудан кийин мектептин спорт залына кирип, волейбол ойношкондугун айтты. Оюндан кийин 11-класстын Талантбек (аты өзгөртүлдү) деген баласы келип, «бүгүн Кан-Көлгө барып, 9-класстын балдарын тарбиялап койгула, бизди укпай калыптыр» деп айткан. Бир аздан соң классташ достору Кан-Көлгө барган учурда 9-класстын балдары тизилип турушкан. Ошондо өзү Макенбайга «сен эмнеге келдиң, кетип кал?» десе, ал «жок, кетпейм» деп айткан. Өзү биринчи болуп Макенбайды 2 жолу урган. Андан кийин Адылбек, андан соң Кадырбек көкүрөккө бирден урушкан. Ошол учурда Макенбай жерге кулап түшкөн. Аларда Макенбайдын ден соолугуна залал келтирүү тууралуу ой болгон эмес. Анын өлүмү кокустук болгон. Макенбай жыгылып түшкөн учурда классташ балдары анын бетине суу чачып, мурдуна спирт жыттатышкан. Ал эми Адылбек жүрөгүнө массаж жасаган. Ал өзүнө келбеген соң Макенбайдын классташ балдары унаа таап келип, айылдагы медпунктка салып кеткен.

Исакбек сөзүнүн аягында соттон жеңил жаза берүүнү өтүнүп, жабырлануучунун жакындарынан кечирим сурады.

Кадырбек эмне дейт?

Соттук отурумда айыпталуучу Кадырбек ага коюлган айыпты жарым-жартылай мойнуна алды. Ал 2018-жылдын 19-декабрында окуудан кийин 11-класстын окуучулары менен волейбол ойногондугун айтты. Спорт залдан сыртка чыгып, кайра кирсе классташ достору 11-класстын окуучусу Талантбек (аты өзгөртүлдү) менен турушкан. Талантбек аларга «9-класстын балдары бизди укпай калыптыр. Барып тарбиялап койгула» деген. Андан соң алар мектептен чыгып, Кан-Көл деген талаага барышкан. Ал жерде 9-класстын балдары тизилип турган. Аларды өзү акыркы болуп урган. Макенбай 2-3 жолу көкүрөккө сокку жеген. Өзү аны желкеге сол колу менен бир жолу уруп, андан кийин башка балдар уруп баштаган. Ошол учурда Макенбай жыгылып калган. Алар Макенбайды өлтүрүүнү каалашкан эмес, жөн гана тарбиялап койгусу келген. Эгер 9-класстын балдарын уруп, тарбиялап коюшпаса, аларды 11-класстын балдары урмак. Ал Макенбайдын жакындарынан кечирим сурап, соттон жеңил жаза берүүнү суранды.

Адылбек эмне дейт?

Адылбек дагы соттук отурумда 11-класстагы Талантбектин айтканынан улам 9-класстын окуучуларын урганын айтты. Аларды тарбиялабаса өздөрүн 11-класстын балдары урмак. Кан-Көлгө барган учурда Макенбайга «Эмнеге келдиң? Кетип кал» десе да ал кетпей койгон. Андан кийин аны урушканда Макенбай кулап калган. Ошол замат ага суу чачып, көкүрөгүнө массаж жасаган. Андан кийин Макенбайдын классташтары унаа таап келип, аны айылдагы медпунктка салып кеткен. Адылбек өз сөзүндө Макенбайды өлтүрүү үчүн барышпагандыгын айтып, анын жакындарынан кечирим сурады.

Макенбайдын атасы эмне дейт?

Соттук отурумда атасы Г.Э. 2018-жылдын 19-декабрь күнү үй жумуштары менен жүрсө эжеси телефон чалып, баласы Макенбей ооруп калгандыгын, медпунктка тез барышы керектигин айткандыгын баяндап берди. Аялы экөө медпунктка барышса, баласы тез жардам кызматынын унаасында жаткан. Ооруканага барган учурда «кеч алып келиптирсиңер» деп айтышкан. Ошол учурда аялын ооруп калбасын деп үйгө жөнөтүп жиберген. Андан кийин баласына экспертиза дайындоого уруксат берген. Өзү маркум баласынын жүрүм-турумуна толук ишенерин, баласы жаман жолдо жүргөн балдардан эместигин, айыпталуучулар менен баласынын ортосунда карама-каршылыктар болгон эместигин айтты.

Айыпталуучу Адылбек баласын урбагандыктан тосмо арыз берип, ага карата кылмыш ишин кыскартууну суранды. Ал эми моралдык зыяндын ордун толтуруу үчүн айыпталуучу Исакбек менен Кадырбектен 10 млн сом өндүрүп берүүнү жана аларды өмүр бою эркиндигинен ажыратуу жазасын берүүнү суранды.

Макенбайды ооруканага жеткирген айдоочу эмне дейт?

Соттук отурумда күбө Бакыт (аты өзгөртүлдү) 19-декабрь күнү кызынын үйүнө баргандыгын айтты. Ошол учурда күйөө баласы келип, «бир бала өзүн жоготуп коюптур, ооруканага алып барууңузду суранып жатышат» деген. Ошол учурда 2-3 бала бир баланы көтөрүп келип, унаасынын арткы орундугуна жаткырган. «Тез айдаңыз» дешкенинен унаасын катуу айдап, медпунктка алып барган. Бирок өзү ал балдарды тааныбайт. Ал жерден медайым чыгып, унаада жаткан балага жардам көрсөткөн. Бирок ал «бул баланы ооруканага алып барыш керек» деген. Унаага медайым кошо отуруп, Кызыл-Кыя шаардык аймактык ооруканасына алып барышкан. Өзү оорукананын кабыл алуу бөлүмүнүн жанына унаасын токтотуп эле ажатканага кеткен. Келгенде «эмне болду?» деп сураса медайым «бала өлүп калыптыр» деп айткан. Кызы тез жардам кызматы келгендигин айткандыктан кайрадан ооруканадан чыгып, баланы алып медпунктка келген. Ал жерден баланы тез жардам кызматына тапшырып берген.

Кызыл-Кыя шаарынын аймактык ооруканасынын дарыгери эмне дейт?

Соттук отурумда Кызыл-Кыя шаарынын аймактык ооруканасынын кабыл алуу бөлүмүнүн дарыгери Зинагүл (аты өзгөртүлдү А.З.Ш.) ошол күнү бейтааныш аял келип, «оор абалда оорулуу алып келдим, карап коюңуз» деп чакыргандыгын айтты. Сыртка чыкса «Жигулинин» арткы орундугунда бала жаткан. Баланы караган учурда көзүнүн кареги кеңейип, жүрөгү сокпой калгандыгын, денеси көгөрүп кеткендигин көргөн. Ошол замат чакырып келген реаниматолог баланы көрүп, анын каза болгонун айткан. Баланы жүктөгөнгө каталка издеп кетишсе, алып келген унаа кайра баланы алып кетип калган. Бирок 10 мүнөттөн соң кайра эле тез жардам кызматынын унаасы менен баланы алып келишкен.

Реаниматолог дарыгер эмне дейт?

Кызыл-Кыя шаарынын аймактык ооруканасынын реаниматологу Канымгүл (аты өзгөртүлдү, К.К.А.) соттук отурумда ага бейтааныш медайым келип, оор абалдагы бала келгендигин айтып чакыргандыгын айтты. Унаадагы бала каза болуп калгандыгын тактаган. Баланы көргөн соң «бизде өлүк адам келсе жардам көрсөтүлбөйт» деп, аны өлүк сактоочу жайга (морг) алып баруу керектигин айтып, кайра жумушуна кирип кеткен.

Соттук отурумда Кызыл-Кыя шаарынын №12 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун медайымы Шайлоокан (аты өзгөртүлдү, А.Ш.Т.) ал күнү бейтааныш бала келип, «бир баланы алып келдик, өзүн жаман сезип жатат, карап коюңузчу» дегенин айтты. Тезинен баланын кан басымын өлчөө максатында аппаратты алып чыккан. Бирок кесиптеши пульс жок экендигин айткан. Баланы текшерсе денеси муздап калган. Ошол замат кесиптеши баланы алып келген унаа менен Кызыл-Кыя шаардык аймактык ооруканасына алып кеткен. Алар кеткен соң 5-10 мүнөттөн кийин тез жардам кызматы келген. Бирок бир аздан соң кайрадан аталган унаа менен баланы алып келишип, тез жардам кызматына өткөрүп беришкен.

Макенбайдын классташтары эмне айтышты?

Соттук отурумда педагогдун катышуусунда суралган жашы жете элек күбө Нарынбек (аты өзгөртүлдү, Г.Н.) 9-класстын окуучусу экендигин айтты. Классташтары болуп токмок жегенде катарда Макенбайдан кийинки орунда турган. 10-класстын окуучусу Исакбек Макенбайдан «сен арыз жазбайсыңбы?» деп сурап, биринчи болуп 4-5 жолу урган. Андан кийин Адылбек урган. Үчүнчү болуп Кадырбек урган. Кадырбек Макенбайды уруп, андан аркы балдарга өткөндө Макенбай өзүн жоготуп, кулап түшкөн. Ал буга катар эле чоң класстын балдарынын кимисине акча керек болсо, 500 сомдон 1000 сомго чейин акча топтоп беришерин, бербей койсо алар урушарын айтып көрсөтмө берди.

Насырбек (аты өзгөртүлдү, М.Н.) сотто маркум Макенбайдын классташы экендигин айтты. Ал талаада аларды 10-класстын балдары урган учурда Адылбекти берки достору «катуураак ур» деп үндөп тургандыгын, ал эми Макенбайды Исакбек биринчи болуп ургандыгын айтты.

Макенбайдын дагы бир классташы Садыр (аты өзгөртүлдү, С.Ж.) Макенбай сокку жегенден кийин кулап түшкөндүгүн айтты. Ошондо Исакбек «тамагына алма тыгылып калды же күрөшүп жатып жыгылып калды» деп айтып койгула» деп кетип калышкан. Жогорку класстын балдары буга чейин да аларды көп токмоктоп, 50 сомдон 100 сомго чейин акча топтоп турган.

Ал эми Садык (аты өзгөртүлдү) сотто 2018-жылдын 19-декабрь күнү досторуна 10-класста окуган Б. деген бала жолугуп, «сабактан кийин чогулуп, Кан-Көлгө баргыла» дегендигин айтып берди. Кан-Көлгө жалпы 28 бала болуп барышкан. Аларды ал жактан айыпталып жаткан балдар тосуп алышкан. Аларды катарга тизип алып ура башташкан. Ага 9-класстагы Ыдырыс (аты өзгөртүлдү) деген бала айыпталып жаткандардын бирөөсү Кадырбектин үстүнөн мурда башка иш боюнча арыз жазганы себеп болгон. Андыктан айыпталуучулар аларга «досуңар Ыдырысты урасыңар» деп тапшырма беришкен. Бирок алар Ыдырысты урбай коюшкан.

Сотто педагогдун катышуусунда жашы элек башка күбөлөр (Макенбайдын классташтары) Р. уулу Р., Р. уулу Б., Э.С., А.А., Ж.О., С.Б., Э.М., М.М., У.Ү ., А.Т.А. Т.Ж.Н., М.С., Р.Ж. жогорудагы көрсөтмөлөргө окшош көрсөтмө беришти.

Макенбайдын денесин текшерген эксперт эмне дейт?

Эксперт Байдылда (аты өзгөртүлдү, Б.Т.) 2018-жылдын 19-декабрында тергөөчүнүн токтомунун негизинде Макенбайдын жансыз денесин соттук-медициналык экспертизадан өткөргөндүгүн айтты. Ал эми 20-декабрда кайрадан кароо жүргүзүү боюнча өтүнүч келтирилип, тергөөчү токтом чыгарып, баланын денесине кошумча кароо жүргүзгөн. Маркумдун денесинде окуя болгон күнү көк ала тактар пайда болгон эмес. Эртеси күнү көгөргөн жерлери бар экендиги байкалган. Соттук-медициналык экспертизанын жыйынтыгында маркумдун 4 жеринде кан уюгандыгы такталган. Ал жерлер рефлектордук зона болгон жана маркум ошол жерге тийген күчтүн айынан каза болгон. Анткени рефлектордук зонага тийген күч жүрөктү кысып, дем алууну бууп коёт. Ал эми күчтүн катуу же акырын болгондугун аныктоо мүмкүн эмес. Ага катар эле Макенбай кайсы айыпталуучу кандай күч менен урганда каза болгондугун тактоо мүмкүн эмес.

Мектептин мугалимдери эмне дейт?

М.Гулматов атындагы орто мектебинин директору Н.Ж.А. менен айыпталып жаткан окуучулардын класс жетекчиси К.Ж. баш болгон мугалимдер мектепте бул окуяга чейин мындай жаман окуялар болбогондугун айтышты. Класстар арасында бири-бири менен мушташуу болбогондугун, чоң класстар кичине класстын балдарынан акча албаганын билдиришти. Ал эми айыпталуучулар мектепте орто окуган балдар болгондугун, мүнөздөрү жакшы экендигин, коомдук жумуштарга активдүү катышаарын, жакшы үй-бүлөлөрдөн экендигин, айыпталуучулар
менен маркум Макенбайдын ортосунда карама-каршылыктар болбогондугун белгилешти.

Соттун өкүмү

Сот соттук отурумдагы айыпталуучулардын, каза болгон баланын ата-энесинин, күбөлөрдүн, көрсөтмөлөрүн угуп, чечим чыгарды.

Исакбек КРнын Жазык кодексинин 130-беренеси (киши өлтүрүү) боюнча күнөөлүү деп табылып, 8 жылга эркинен ажыратылды.

Адылбек КРнын Жазык кодексинин 130-беренеси (киши өлтүрүү) боюнча күнөөлүү деп табылып, 8 жылга эркинен ажыратылды.

Кадырбек КРнын Жазык кодексинин 130-беренеси (киши өлтүрүү) боюнча күнөөлүү деп табылып, 8 жылга эркинен ажыратылды.

Макенбайдын ата-энесинин моралдык зыянды өндүрүү жөнүндөү арызы жарым-жартылай канааттандырылып, анын пайдасына айыпталуучу Исакбектен 50 миң сом, Кадырбектен 50 миң сом өндүрүлүп берилсин. Өкүмгө нааразы тарап 30 күндүн ичинде Баткен облустук сотуна
апелляциялык тартипте арызданууга укуктуу.

Turmush басылмасы буга чейин аталган окуя боюнча маалымат чыгарган. Ал маалыматты бул шилтемеден окуй аласыз.

Бул макала Turmush басылмасынын интеллектуалдык жана автордук менчиги болуп саналат. Материалды сайттан көчүрүп алуу редакциянын жазма уруксаты менен гана мүмкүн.
Пикирлер
Для добавления комментария необходимо быть нашим подписчиком
×